Evlenmeden önce konuşulması gerekenler: yedi alan

Evlenen çiftlerin çoğu zaten uzun süredir birlikte. Kimin bulaşığı boşalttığını, kimin yol tarif ettiğini bilirler. Çoğu zaman bilmedikleri şey, karşısındakinin ikisinin de elli yaşına bastığı yılı nasıl hayal ettiğidir. Bu bir dikkatsizlik değildir. Böyle sorular kendiliğinden gündeme gelmez.

Nişanlılık, geldikleri birkaç dönemden biridir; çünkü zaten başka sebeplerle gelecekten konuşuyorsunuzdur. Bu konuşmaları şimdi yapmanın gerekçesi hiç romantik değildir ve yine de geçerlidir: bu bahar geçireceğiniz rahatsız bir saat, on yıl sonraki rahatsız bir yıldan ucuzdur.

İşin çoğunu zamanlama yapar. Nişanlılıkta zaten tarih, misafir ve para konuşuyorsunuzdur; bu da başka türlü havadan inecek soruların eşiğini düşürür. Birine anne babasına bakmayı nasıl hayal ettiğini sormak sıradan bir salı günü müdahaleci durur. İki düğün konusunun arasında ise gayet olağan durur.

Pratik bir gerekçe de var. Hazırlığın ortasında birinin aslında hiç çocuk istemediğini keşfeden bir çift, bu konuşmayı kapora ödenmişken, akrabalar bakarken ve takvim baskısı altında yapıyordur. Aynı konuşmayı daha erken yapmış bir çift ise yalnızca oturma planını tartışıyordur. Aradaki farkı ancak ikisini de yaşayınca anlarsınız.

Nadiren söylenen üçüncü bir sebep var. Türkiye'de kimse size bu soruları sormaz. Resmî nikâh için istenen sağlık raporu bir muayenedir, bir konuşma değildir; dinî nikâh kısadır ve kendi sözleri bellidir. Bazı belediyeler ve aile danışma merkezleri gönüllü evlilik öncesi eğitim veriyor, ama bu her yerde yok ve çoğu çiftin haberi bile olmuyor. Bu liste tam olarak onun yerine geçmek için var: üzerinden geçilecek bir program değil, başka çiftlere kurumsal olarak verilen o randevunun kendi elinizle alınmış hâli.

Bu yedisi, sonradan ciddi çatışmaya dönüşen şeylerin çoğunu kapsar. Hepsi sizin için zor olmayacak, ama her biri en az bir kez yüksek sesle söylenmiş olmalı.

• Para. Neyin kimin olduğu, büyük harcamaya kimin karar verdiği ve neyin büyük sayıldığı.
• İş. İkisi birden olmuyorsa kimin kariyeri geri çekilir.
• Nerede yaşayacağınız. Birbiriniz için hangi taşınmaları göze alırsınız ve hangi şehirler baştan kapalıdır.
• Çocuk. İstenip istenmediği, ne zaman, kaç tane ve olmazsa ne olacağı.
• Geniş aile. Ne kadar yakınlığın normal sayıldığı ve anne babalar yaşlandığında bakımın fiilen kime düşeceği.
• Sağlık. Biriniz ağır hastalanırsa diğerinden ne beklediğiniz.
• İnanç. İnancın ya da yokluğunun düğün gününde değil, sıradan bir haftada ne kadar yer tuttuğu.

Sağlık en sık atlanan alandır ve yanlış varsayımın en pahalıya patladığı alandır. Listede kâğıt üretmeye değen tek başlık da odur: bu konuşmayı yapan çiftler çoğunlukla noterden bir vekâletname düzenletmekle bitirir. Evlilik tek başına eşinize sizin adınıza işlem yapma yetkisi vermez; vekâletnamenin kapsamını ve hangi hâllerde geçerliliğini koruduğunu noterde sormak gerekir.

Soyut soru soyut cevap alır. Somut bir duruma sorun, aynı insan bir anda netleşir. Kalıbı bir kez duyduğunuzda her yerde tanırsınız.

Son satır listenin en sevilmeyen sorusudur ve şaşırtıcı bir cevabın anında pratik sonuç doğurduğu tek sorudur. Yine de sorun, hem de dolandırmadan. Kefillik burada ayrıca duruyor; çünkü Türkiye'de yıllar önce imzalanmış bir kefalet, ortak bir kredi başvurusunda kendini hatırlatan tek kalemdir.

Farkları yazarken kolayca gözden kaçan bir ayrımı kollayın: mutabakat, itiraz edilmemiş olmakla aynı şey değildir. Çok sayıda çift bir konuyu kapanmış sayar, çünkü kimse aksini söylememiştir — bu bir sonuç değil, bir boşluktur. Testi kısadır. İkiniz de diğerinin görüşünü tek cümleyle, düzeltilmeden söyleyebiliyor musunuz? Bunun tutmadığı her yerde alan hâlâ açıktır; ikiniz de kapandığından ne kadar emin olursanız olun.

Arada bir bunlardan biri kimsenin beklemediği bir şey çıkarır. İlk refleks hemen çözmeye girişmektir ve bu neredeyse her zaman yanlıştır. Şaşırtıcı bir cevabın önce yere, sonra pazarlığa ihtiyacı vardır.

İşe yarayan şey bilerek yarım bırakmaktır: az önce duyduğunuzu adlandırın, düşünmek istediğinizi söyleyin ve devam konuşmasına somut bir tarih koyun. Yakında değil — bir tarih. O iki hafta içinde ikiniz hiçbir şey yapmadan şaşırtıcı miktarda şey olur. Bir pazar akşamı uzlaşmaz görünen tutumlar, ayın ortasında çoğu zaman başka görünür.

Ve açıkça pek söylenmeyen bir şey: bu alanların bir kısmı nişanlılıkta çözülmez. Yalnızca görünür hâle gelir. Bu meşru bir sonuçtur ve aynı şeyi yedinci yılda keşfetmekten çok daha iyisidir.

Daha zoru başkadır: biriniz bu konuşmayı hiç istemiyordur. İnatçılıktan değil, gereksiz göründüğü ya da bu konular basitçe rahatsız ettiği için. Orada formatta ısrar etmek pek bir işe yaramaz. İşe yarayan, mümkün olan en küçük hâlidir — tek soru, laf arasında, duyurulmadan, arabada ya da bulaşık yıkanırken. Neredeyse herkes ciddi bir soruya dürüstçe cevap verir, yeter ki o soru önceden bir konuşma diye ilan edilmemiş olsun. Yedi haftaya yayılmış yedi soru, iki akşamdan kötü bir yol değildir; yalnızca daha yavaş ve belirgin biçimde daha naziktir.

Ortam sorulardan daha çok iş görür. Kendi oturma odanız olmayan bir yer, üzerinde anlaşılmış bir bitiş saati ve bunu bir içki masasına çevirmemek. Doksan dakika iki alanı rahatça alır; ondan sonrası insanı önce yorgun, sonra haksız yapar ve sıra aşağı yukarı budur.

Sırayla sorun ve kendi sorunuza önce siz cevap verin. Soran kişi cevabını zaten içinden bir kez geçirmiştir, diğeri geçirmemiştir; önce cevaplamak bunu dengeler ve işin bir mülakata benzemesini engeller. Not tutun, ama yalnızca ayrıştığınız yerlerin notunu — o liste sandığınızdan kısadır ve saklamaya değen tek kısımdır. Düğüne dair her şeyi zaten tek yerde toplayan çiftler, ister ortak bir belge olsun ister kendi düğün web siteleri, bu notu da orada tutuyor; çünkü düğünle ilgili geri kalan her şey zaten oradadır.