800 düğün fotoğrafının içinden doğru olanlar nasıl seçilir?

Seçim, fotoğraf çok olduğu için değil kural olmadığı için tıkanır. Sekiz yüz dosyayı açıp her birine tek tek güzel mi diye sorarsanız, hiçbir ölçüte dayanmayan sekiz yüz ayrı yargı vermişsiniz demektir. Önce ayıklayın, sonra karşılaştırın; iş biter.

Bu yazı yöntemi, albüm, duvar, teşekkür kartı ve misafir galerisi için hedef sayıları ve çiftlerin genellikle takıldığı üç noktayı anlatıyor. Türkiye'de fotoğrafçıların teslim hacmi paketten pakete büyük fark gösterdiği için sayıları mutlak değil oran olarak okuyun: önemli olan kaç kare geldiği değil, geleni hangi sırayla elediğinizdir.

Birinci geçişte içeriği ya da havayı değil, zanaatı yargılıyorsunuz. Bu hızlıdır, çünkü bir görüş meselesi değildir. Elenenler:

• istenmediği belli olan her yumuşaklık ve netsizlik
• kapanmış gözler, yarı açık ağızlar, kadraj kenarına takılmış başlar
• lokma ya da hece ortasında yakalanmış talihsiz ifadeler
• arka arkaya çekilmiş ve aralarında hiçbir şeyin değişmediği seriler
• ön planı kesen her şey: bir sırt, bir telefon, bir yüzün önündeki bardak

Eleme oranının yüksek olmasını bekleyin. Teslim edilen sekiz yüz karenin ardından genellikle dört yüz elli ile beş yüz elli arasında bir sayı kalır ve bu sağlıklıdır. Kendi ayıklamasını sert yapan bir fotoğrafçı daha az dosya teslim eder; o zaman siz de oransal olarak daha az elersiniz.

İki klasör yerine yıldız ya da bayrak sistemi kullanın. Bilgisayarınızda hâlihazırda kurulu olan uygulama dâhil neredeyse her fotoğraf programı bunu destekler: kalanlara bir yıldız, elenene hiçbir şey, sonunda filtre. Dosya taşımak daha yavaştır ve sonradan birbirinden ayıramayacağınız kopyalar üretir. Temponuzu da düşürmeyin: bir karenin net olup olmadığına karar vermek için iki saniye yeter. Bu hızda sekiz yüz kare yarım saat sürer.

Şimdi kareye göre değil ana göre ayırın. Bir düğün, birbirinden ayırt edilebilir yaklaşık yirmi beş ila kırk an içerir — düğünden önce hazırlanan fotoğraf çekim listesi zaten bu anları tek tek sayar: hazırlık, gelin alma, salona giriş, nikâh, yüzükler, tebrikler, takı töreni, ilk dans, pasta, konuşmalar ve devamı. Her an için tam olarak bir fotoğraf bırakın; ikisi gerçekten farklı bir şey söylüyorsa en fazla bir alternatif.

Bu kural sert görünür, işe yaramasının sebebi tam olarak budur. Bir fotoğrafın güzel olup olmadığını değil, ne yaptığını sormaya zorlar. Aynı öpücüğün birbirine çok benzeyen iki karesi size aynı şeyi iki kez söylemez; bir kez söyler.

Cömert davranabileceğiniz iki istisna var. Birincisi, başka hiçbir karede görünmeyen kişileri içeren toplu fotoğraflar: kendi fotoğrafı olmayan bir büyük teyze gerçek bir kayıptır, ikinizin ikinci bir karesi değil. İkincisi, bir hareketi anlatan seriler — birinin tepkisinin saniye saniye açılması gibi. Üç dört karelik bu diziler albüm sayfasında çok iyi çalışır ve tek bir andan birden çok kare saklamanın tek iyi gerekçesidir.

Zevki karardan tamamen çıkaran bir kontrol sorusu var: bu fotoğraf bana başka hiçbir fotoğrafın söylemediği neyi söylüyor? Yanıt “o da güzel” ise gider. Yanıt “babamın ağladığı görülüyor” ise, teknik olarak daha zayıf kare olsa bile kalır. Bu geçişten sonra doksan ile yüz kırk arasında bir yerde olmalısınız — hâlâ fazla, ama artık her birinin bir gerekçesi var.

Fotoğrafların ne işe yarayacağı ancak şimdi önem kazanır. Hedef sayı olmadan seçimin sonu yoktur.

Misafir galerisi, çok olmanın iyi olduğu tek satırdır: orası sizin seçkiniz değil, insanların kendini bulacağı yerdir. Diğer bütün satırlar her ek dosyadan zarar görür.

Kullanımı kesmeden önce belirleyin. Albüm ile duvar serisi farklı fotoğraflar ister: albüm anlarla ve bakışlarla yaşar, duvar durgunlukla ve çözünürlükle. Büyük bastırmayı düşünüyorsanız fotoğrafçınıza dosya boyutlarını sorun; doksan santimetre genişliğinde bir baskı için uzun kenarda en az dört bin piksel isteyin.

Seçim nadiren fotoğraflar yüzünden başarısız olur. Süreç yüzünden olur. Üç kural bunu önler:

1. Önce ayrı, sonra birlikte. Her biriniz tek başına gezip işaretler. Sonra karşılaştırırsınız. İkinizin de işaretlediği her kare kapanmıştır ve tartışılmaz — genellikle toplamın yüzde altmış ile yetmişi.
2. Üçer veto. Her biriniz, diğeri ne kadar severse sevsin, gerekçe göstermeden üç kareyi eleyebilir. Bu neredeyse her zaman o karede nasıl göründüğünüzle ilgilidir ve tartışılacak bir konu değildir.
3. Bir akşam, bir mevsim değil. Bir akşam ayırın ve bir hafta sonra son kısaltma için daha kısa bir ikinci oturum koyun. Ucunu açık bırakırsanız klasörü gelecek yıl da açıyor olursunuz.

Telefondan bakmayın. Küçük ekran neredeyse her kareyi kayırır; netlik ve kompozisyon ancak makul bir boyutta görünür. Kısa listeye bir kez de son hâlinde görüneceği sırayla bakın: tekrar, tek kare bakarken görünmez, sırayla bakarken apaçıktır.

Yine tıkanırsanız kısa listeyi o gün orada olan ama günün merkezinde olmayan birine gösterin. Hangi fotoğrafın bir hikâye taşıdığını, hangisinin yalnızca iki saniye öncesini hatırladığınız için size bir şey ifade ettiğini anında görürler. Şahitler bunun için iyidir; kendi anne babanız daha az, çünkü onların kafasında zaten kendi seçkileri vardır.

Elenen kareler silinmez. Yalın gerçek şu ki beş yıl sonra artık aramızda olmayan birinin bulanık bir fotoğrafı, kusursuz portreden daha çok şey ifade eder. Yalnızca birinci geçişteki teknik olarak değersiz dosyaları silin, geri kalanını arşivleyin.

Üç katmanlı bir klasör düzeni iyi çalışır: fotoğrafçının eksiksiz teslimi, hiç dokunulmamış hâlde; sizin seçkiniz; ve gerçekten baskıya giden dosyalar. İki yıl sonra bir yeniden baskı gerektiğinde doğru dosyayı bir saatte değil saniyeler içinde bulursunuz.

Fotoğrafçıdan gelmeyen kareleri de unutmayın. Misafirler toplamda profesyonelden daha çok kare çeker ve hiçbir sözleşmeli kameranın göremediği açıları yakalar: masanın içinden görünüşü, dışarıdaki sigara molasını, sandalyenin altındaki çocuğu. Paylaşımlı galerili bir düğün web sitesi kullandıysanız bu kareler zaten tek yerde toplanmıştır ve elli ayrı telefonun içinde kaybolmadan aynı seçime girmelidir.