Ahşap yıldönümü: beş yıllık evliliğin ahşapla ne ilgisi var?

Beş yılın sonunda düğün bir anıya dönüşmüştür, gündelik hayat kendi ritmini bulmuştur ve pek çok çiftin hayatına bu arada bir çocuk, bir ev ya da yeni bir iş eklenmiştir. Neyin büyüdüğüne bakmak için iyi bir an; ismin anlattığı da aşağı yukarı budur.

Bu yazı adın nereden geldiğini açıklıyor, küçük çocuklarla gerçekten uygulanabilen kutlama biçimleri öneriyor, özgün mesajlar, bütçeye göre ahşap hediyeler ve zor durumlar için notlar veriyor. Bütün sıralama yıl yıl evlilik yıldönümü isimleri yazısında; ilk yıl için ise ayrı bir ilk evlilik yıldönümü rehberi var.

Ahşap, listelerin nadiren anlaştığı yıllardan biridir. İngiliz ve Amerikan geleneksel listeleri beşinci yıla ahşabı verir; Almanca konuşulan ülkelerde de bu yıl Holzhochzeit, yani ahşap düğünü diye anılır. Yalnızca yirminci yüzyılda Amerikan mücevher sektörünün derlediği modern liste bunun yerine gümüş sofra takımı önerir. Çiçek listeleri ise papatyayı ekler.

Türkiye açısından dürüst özet şu: beşinci yılın Türkçede yerleşik bir adı yoktur. İnsanlar “beşinci yıldönümümüz” der; ahşap ya da tahta adı, çevrilmiş listelerden ve hediye sitelerinden gelir. Türkiye'de adı gerçekten bilinen yıldönümleri gümüş ve altındır. Bu, beşinci yılın adını kullanışsız yapmaz; yalnızca bir gelenek değil, bir fikir kaynağı olduğunu bilmek gerekir.

Yaygın yorum şöyledir: beş yılın sonunda evlilik genç bir ağaç gibi kök salmıştır. Sağlam durur ama henüz biçim verilemeyecek kadar sertleşmemiştir; ahşap hâlâ kesilebilir, zımparalanabilir, onarılabilir. Bu miras kalmış bir kural değil, sonradan yapılmış bir yorumdur; liste de büyük ölçüde yirminci yüzyıl başının ticari bir ürünüdür. Yine de beş yıllık bir hayatı epey iyi anlatır.

• Geleneksel mi, modern mi? “Ahşap yıldönümü” her zaman geleneksel listeyi kasteder. Gümüş takım bir kuyumcunun önerisidir; görmezden gelirseniz kimse alınmaz.
• Tahtaya vurmak. Malzemeyle birlikte gelen bir inanış. Türkiye'de bir övgünün ya da iyi bir haberin ardından nazar değmesin diye tahtaya vurulur, çoğu zaman “maşallah” ya da “nazar değmesin” denerek, bazen kulak memesi de çekilerek. Kart için hazır bir cümledir: beş yıl, maşallah, tahtaya vuralım.
• Almanya ya da Hollanda'daki akrabalar. Almanca listeler beşinci yılda ahşapta birleşir, Hollanda listeleri de ahşabı birkaç seçenekten biri olarak verir. Ailenin oradaki kolundan gelecek bir kart da aynı şeyi söyleyecektir.

Beşinci yılda pek çok çift bir iki küçük çocukla, az uykuyla ve dolu bir takvimle yaşar. Asıl mesele ölçek değil, zamandır. Dört biçim işe yarıyor:

1. Ormanda ya da parkta bir aile günü. Bir piknik sepeti, bir mangal alanı ya da ağaçlık bir oyun parkı. Çocuklar oyalanır, tema kendiliğinden oturur ve neredeyse hiçbir şeye mal olmaz. Her yıl aynı patikayı yürüyüp aynı noktada bir fotoğraf çekerseniz kendi küçük geleneğiniz başlar.
2. İki kişilik bir akşam. Çocukları anneanne, babaanne ya da yakın bir arkadaş alır; siz düğün yemeğini yediğiniz yere ya da odun ateşinde pişiren bir lokantaya gidersiniz. Önce çocuk bakımını çözün, gerisi ondan sonra gelir.
3. Küçük bir davet. Nikâh şahitlerini ve en yakın arkadaşları bahçede, balkonda ya da bir piknik alanında mangala çağırın. Çocuklu bir aile için öğleden sonra buluşması, akşam davetinden çok daha kolaydır.
4. Ortak bir proje. Birlikte ahşaptan bir şey yapın: bir saksı sehpası, küçük bir bank, çocuklarla bir kuş evi. İkiniz de el işine yatkın değilseniz pek çok halk eğitim merkezi ve hobi atölyesi, yeni başlayanlar için ahşap boyama ya da oymacılık kursları açıyor; bir akşamda kendi kesme tahtanızı yaptığınız atölyeler de var.

Bazı çiftler beşinci yıla bekleyen bir şeyle gelir: düğünde yazılıp bir kutuya kapatılan mektuplar ya da misafirlerin doldurduğu anı defteri. Beşinci yıl bunları açmak, okumak ve kutuyu gelecek beş yıl için yeniden doldurmak için iyi bir andır; anı defterinin sonradan nasıl değerlendirileceği düğün anı defteriyle ne yapılır yazısında anlatılıyor. Böyle bir kutunuz yoksa bu yıl başlatabilirsiniz.

Albümü nihayet bastırmak için de iyi bir gün; biçim konusunda düğün albümü mü fotoğraf kitabı mı karşılaştırması yardımcı olur.

Beşinci yıl kartları genellikle eşten, anne babadan ya da yakın arkadaşlardan gelir; ton kişisel olabilir. Aşağıdaki cümleler kopyalamak ya da uyarlamak için yazılmış özgün önerilerdir:

• Eşinize: “Beş yıl oldu ve kahvaltı masasında en sevdiğim insan hâlâ sensin; masa artık kırıntı içinde olsa bile.”
• Arkadaşlardan: “Beş yılda hiçbir yerde satılmayan bir şey büyüttünüz. Ağacınıza her yıl yeni bir halka, nice yıllara!”
• Kısa: “Beş yıl büyüdü, kökler derinde. Yıldönümünüz kutlu olsun!”
• Nazar değmesin: “Beş yıldır evlisiniz ve hâlâ birbirinize gülümsüyorsunuz. Maşallah, tahtaya vuralım da hep böyle kalsın!”
• Anne babadan: “Beş yıl önce söz verişinizi izledik. Bugün o günden beri kurduğunuz hayatı görüyor ve sizinle gurur duyuyoruz. Allah bir yastıkta kocatsın.”
• Resmî: “Beşinci evlilik yıldönümünüzü en içten dileklerimle kutlarım. Evliliğiniz sağlıklı bir ağaç gibi her yıl yeni bir halkayla büyümeye devam etsin.”
• Çocuğun ağzından, yazdırılarak: “Annemle babam beş yıldır evli. Ben de üç yıldır aralarındayım. Bence en güzel yıllar bu üçü.”

Kendi cümlenizi yazacaksanız ahşabın verdiği imgeleri ödünç alın: kökler, yıllık halkalar, damarlar, rüzgârda eğilip kırılmayan bir ağaç. Ters tepen deyimlerden ise uzak durun: mecazda “odun” incelikten yoksun, kaba biri demektir; “tahtası eksik” ise aklı tam olmayan biri için söylenir. İkisinin de bir sevgi notunda yeri yok.

Daha fazla seçenek evlilik yıldönümü mesajları derlemesinde; bir kartın nasıl kurulacağı ise tebrik mesajına ne yazılır rehberinde anlatılıyor.

Ahşap bir kaşıktan bir ağaca kadar her şey olabilir. Kullanılan bir şey, toz tutan bir süsten iyidir. Türkiye'de fiyatlar hızlı değiştiği için aşağıdaki sütun lira aralığı değil, seçenekleri birbirine göre sıralayan kaba bir bütçe verir.

Bahçe yoksa ağaç yine mümkün. TEMA Vakfı, bir ilişki yıldönümü adına fidan bağışı kabul ediyor ve karşılığında basılı ya da elektronik bir sertifika düzenliyor; fidanlar vakfın ağaçlandırma sahalarından birine dikiliyor. Fidanı kendi elinizle dikmek isterseniz anneannenin ya da babaannenin bahçesi de olur; çoğu fidan için dikim dönemi sonbahardan ilkbahara uzanır, bir fidanlığa danışın.

Beşinci yıl davetine gelen misafirler küçük bir şey getirir. Eşler arasında ise hediyeleşip hediyeleşmeyeceğinize ve kabaca ne harcayacağınıza önceden karar verin; bank ya da fidan gibi ortak bir hediye her türlü dengesizliği ortadan kaldırır.

• Bahçe de balkon da yok. Küçük düşünün: bir tahta, bir kâse, bir çerçeve. Ya da ağaç başka bir yerde durur: bağışla bir ağaçlandırma sahasında ya da büyükanne ile büyükbabanın bahçesinde.
• Çocukları bırakacak kimse yok. Çocuklar uyuduktan sonra evde kutlayın: ahşap bir tabakta peynir ve meze, iki mum ve düğün videosu. Pek çok anne baba için bu bir yedek plan değil, yılın en gerçekçi akşamıdır.
• Zor bir yıl. Hastalık, iş kaybı, gergin bir dönem: o zaman günün bir şey kanıtlaması gerekmez. Bir kart ve bir yürüyüş yeter; tarih daha sakin bir hafta sonuna kayabilir.
• Nikâh ve düğün ayrı günlerde. Türkiye'de resmî nikâh ile düğün bazen ayrı tarihlerde yapılır. Hangisini sayacağınıza birlikte karar verin; bir kural yoktur, önemli olan her yıl aynı tarihe sadık kalmaktır.
• İkinci evlilik, birleşik aile. Bu evlilikten saymaya başlarsınız. Ahşap imgesi burada da iyi oturur: her biriniz kendi yıllık halkalarını getirdi ve yine de ortak bir şey büyüyor.
• Unutuldu. Olur, hele küçük çocuklarla. Geç kutlamak serbesttir; yinelenen bir takvim hatırlatıcısı bunun ikinci kez olmasını önler.