On iki buçuk yıllık evlilik: adı olmayan bir yarı yol

Yarım bir yıldönümü tuhaf bir kurgudur ve Türkiye'de hiç yerleşmemiştir. Bu, tarih sizin için bir şey ifade ediyorsa onu geçip gitmek için bir sebep değil: yirmi beş yılın yarısı gerçek bir eşiktir ve hiçbir beklenti taşımayan bir tarih, kutlanması en kolay olanı olabilir. Almanya ya da Hollanda'da yaşayan aileler için ise bu tarih, çevrelerinde duyulabilen bir gündür.

Bu yazı neyin var olup neyin olmadığı konusunda dürüst davranıyor, tarihin nasıl hesaplanacağını gösteriyor, akrabalardan duyabileceğiniz Almanca ve Hollandaca adları açıklıyor ve yarı yolu gösterişsiz biçimde anmanın yollarını, özgün mesajlar ve hediyelerle birlikte öneriyor. İki yanındaki adı olan yıldönümleri yıl yıl evlilik yıldönümü isimleri yazısında.

Türkçede yok. Türkçede dolaşan listeler on ikinci yıldan on üçüncü yıla, arada hiçbir şey olmadan geçer: on iki ipek, on üç dantel. Bu listelerin kaynağı olan İngiliz ve Amerikan geleneksel listelerinde de yarım yıl diye bir satır yoktur; Amerikan modern listesi on ikiye inci, on üçe tekstil ya da kürk verir. “12,5. yıl hediyesi” satan bir mağaza bu kategoriyi kendisi icat etmiştir. Türkiye'de adı gerçekten yerleşmiş yıldönümleri zaten ikidir, gümüş ve altın; yarım yıl bunların arasında hiç yer almaz.

Kıta Avrupası'nda ise yarı yolun adları var:

• Almanca: Petersilienhochzeit, kelimesi kelimesine maydanoz düğünü. Duden sözlüğü kelimeyi yöresel olarak işaretler ve on iki ya da on iki buçuk yıllık evliliğin ardından yapılan kutlama diye tanımlar. Almanca Vikipedi, partiyi çiftin değil nikâh şahitlerinin ve arkadaşların düzenlediği bir gelenekten söz eder. Neden maydanoz, kimse bilmiyor; genel tahminler, gündelikleşmiş bir evlilik için gündelik bir ot ve kesildikten sonra yeniden biten bir bitki yönündedir.
• Hollandaca: koperen bruiloft, yani bakır düğün, on iki buçuk yılda. Türkçe listelerde bakır yedinci yıla da yazılır; iki tarihi karıştırmayın.

Yani Almanya'da yaşayan bir kayınvalide ya da Hollanda'daki bir amca bu tarihten söz ederse uydurmuyordur. Böyle bir bağınız yoksa da günü anmakta özgürsünüz; yeter ki kimse ona gelenek demesin.

On iki buçuk yıl, on iki yıl ve altı aydır: evlilik tarihinize altı ay ekleyin ve on iki yıl ileri gidin. Uç durumlar dahil üç örnek:

Hesabın pek az kişinin düşündüğü pratik bir sonucu var: yarı yol tarihi her zaman düğünün karşı mevsimine düşer. Haziranda evlenenlerin yarı yolu aralıktadır, eylülde evlenenlerinki marttadır. Kulağa hoş gelen bahçe daveti içeri taşınmak zorunda kalabilir; yazın evlenmiş bir çift için yarı yol, sobanın ya da kaloriferin başında geçen bir akşam demektir.

Resmî nikâh ile düğün ya da dinî nikâh farklı günlerde yapıldıysa hangisinden sayacağınız size kalmış; uyulması gereken bir kural yok. Önemli olan, sonraki yıldönümlerinde de aynı tarihe sadık kalmaktır.

On iki buçuk yılda çiftlerin çoğu hayatın en yoğun dönemindedir: okuldaki çocuklar, iş, belki yaşlanan anne babalar. Çiftin kendisinin düzenlemesi gereken bir kutlama, yapılacaklar listesine bir madde daha demektir. Bu yüzden arkadaşların ev sahipliği yaptığı Alman fikri, adı olmadan da ödünç almaya değer. Bu tarihe uyan birkaç biçim:

• Herkesin bir tabak getirdiği akşam. Bir arkadaşın bahçesi, mutfağı ya da sitenin toplantı salonu; her misafir bir yemek getirir, mümkünse yeşil bir şey: bol maydanozlu bir kısır, bir tabule ya da bir ot salatası, maydanoza sessiz bir selam olarak. Çiftin yalnızca gelmesi yeterlidir.
• Yarım sürpriz. Herkes sürpriz partiyi sevmez. Bir uzlaşma: çift günü ve saati bilir ama misafir listesini ve programı bilmez. Emin değilseniz önce birine sorun.
• İki kişilik bir akşam. Arkadaşlar çocukları alır, çift ilk buluştuğu yere döner. Hayatın bu evresinde bundan değerli hediye azdır.
• Devre arası konuşması. Devre arasındaki bir takım gibi: ilk yarıda ne iyi gitti, ikinci yarıda ne değişmeli? Yirmi dakika ve tek bir kâğıt, gümüş yıldönümüne kadar bir zarfta mühürlü.

Çocuklar kolayca katılabilir: bir saksıya maydanoz ekmek (maydanoz yavaş çimlendiği için dört altı hafta önceden başlayın), davetiyeyi çizmek ya da anne babaları hakkında küçük bir bilgi yarışması hazırlamak. Kışın bu buluşma bir çorba akşamına dönüşür; mercimek çorbasının üstüne serpilen maydanoz da temayı tamamlar.

Adı olmayan bir tarih mizahı iyi kaldırır. Aşağıdaki cümleler özgün önerilerdir; bir kartın nasıl kurulacağı tebrik mesajına ne yazılır rehberinde anlatılıyor.

• Arkadaşlardan, şakacı: “Devre arası! On iki buçuk yıldır aynı takımda oynuyorsunuz. İkinci yarıya da uzatmalara da şimdiden varız.”
• Maydanoz esprisiyle: “On iki buçuk yıldır birbirinizin her işine maydanoz oluyorsunuz. Almanlar buna maydanoz düğünü diyormuş; size de pek yakıştı. Nice yıllara!” Türkçede “maydanoz olmak” olur olmaz her işe karışmak demektir; burada bir kez olsun iltifat olarak.
• Nikâh şahitlerinden: “On iki buçuk yıl önce nikâh defterine imza attık. Bugün büfeyi taşıyoruz. İkisini de her zaman yeniden yaparız.”
• Kısa: “Gümüşe yarı yol, hâlâ altın gibisiniz. Tebrikler!”
• Çocuklardan: “Sevgili annem ve babam, başından beri orada değildik ama bence harika iş çıkarıyorsunuz. Yarı yolunuz kutlu olsun!”
• Resmî, iş arkadaşlarından: “On iki buçuk yıllık evliliğinizi içtenlikle kutlar, en az bu kadar mutlu bir ikinci yarı dileriz.”
• Eşinize: “On iki buçuk yıl, sayısız beslenme çantası, birkaç uykusuz gece ve her gün yeniden evet derdim.”

Daha fazla hafif mizah eğlenceli düğün mesajları derlemesinde, eşler ve anne babalar için daha fazla cümle ise evlilik yıldönümü mesajları yazısında.

Hediyede Almanca ad ve iki yandaki adı olan yıllar üç yön gösterir: büyüyen bir şey, ipek ya da dantelden bir şey, ya da zaman. Bütçe sütunu lira aralığı değil, kaba bir sıralamadır.

Sembolden hoşlanan arkadaşlar için bir de yarım hediye var: yarım bir pasta, yalnızca ilk yarısı doldurulmuş bir fotoğraf kitabı ve gerisinin gümüş yıldönümünde geleceği sözü.

• Kimse tarihin ne olduğunu bilmiyor. Türkiye'de olağan durum budur. Davetiyeye “gümüşe yarı yol” ya da “on iki buçuk yıl” yazın; Almanca ya da Hollandaca ad, yemekteki kısa konuşmada gündeme gelebilir.
• Çift sürprizlerden hoşlanmıyor. O zaman sürpriz yok. Arkadaşlardan gelen, tarihi belli ama programı açık bir davet aynı işi görür.
• Zor bir dönem. Bir parti, yardım edecek son şeydir. Bir kart yeter; bazı çiftler yarı yolu sessizce, önümüzdeki yıllar üzerine bir konuşma için kullanır.
• İkinci evlilik, birleşik aile. Bu evlilikten saymaya başlarsınız. Önceki ilişkilerden olan çocuklar davet listesine aittir ve çoğu zaman en güzel konuşmaları onlar yapar.
• Tarih uymuyor. Kış, sömestr tatili, yeni bir bebek, taşınma, bir bayram: kutlama kayabilir. Resmî olmayan bir eşik için sabit gün, yuvarlak bir yıla göre daha az önemlidir.
• Unutuldu. Muhtemel, çünkü tarih hiçbir takvimde yok. Geç kutlayın ya da şimdi takvime yazın.

Sıralamada onuncu yıldaki kalay yıldönümü geride kaldı; on beşinci yıldaki kristal yıldönümü ise iki buçuk yıl sonra geliyor.