Nişanlılık ne kadar sürmeli?

Bu soru neredeyse her zaman içeriden değil dışarıdan sorulur. Çok az çift oturup ne kadar nişanlı kalmak istediğine karar verir; çoğu, tamamen başka sebeplerle ortaya çıkmış bir tarihten geriye doğru çalışır — boş bir cumartesi, bir yıl dönümü, belirli bir salonun müsait olduğu an.

Yine de üzerinde düşünmeye değer, çünkü süre işin karakterini değiştirir. Kısa bir nişanlılık, bitişi görünen bir koşudur. Uzun olanı ise hayatınızın ayrı bir bölümüdür; bu iyi bir bölüm de olabilir, bir bekleme odası gibi de gelebilir.

Dolaşımdaki rakamlar ezici çoğunlukla düğün sektörünün anketlerinden geliyor; katılımcıları tanımı gereği gösterişli düğün planlayan ve bir tedarikçinin sorularını cevaplayan insanlar. Bir yılın biraz üzerinde kümeleniyorlar. Hiçbir evlendirme dairesi ne zaman nişanlandığınızı kaydetmez, dolayısıyla hiçbir yerde resmî bir istatistik yoktur. Türkiye için bunu ölçen bir araştırma da bilmiyoruz; aşağıdaki aralıklar bir anket değil, müsaitliğin aritmetiğidir.

Pratikte bunun anlamı şu: on iki ila on sekiz ay bir norm değil, bir müsaitlik tarifidir. Yazın bir cumartesi aranan bir mekân istiyorsanız aşağı yukarı bu kadar önceden bağlamanız gerekir. Bu ikisini istemiyorsanız bu aritmetik size işlemez.

Belirli bir nişanlılık süresinin evliliği daha dayanıklı yaptığına dair bir kanıt da yok. Bir sayıyı tavsiye diye sunan herkese, o sayının nereden geldiğini sormaya değer — çoğu durumda düğün satan insanların deneyiminden geliyor.

Daha güvenilir bir hesap işin kendisinden çıkar. Süreyi iki etken belirler: taviz vermeyeceğiniz şeyin müsaitliği ve misafirlerinizin ne kadar önden haber istediği. Aranan mekânlar ve adı duyulmuş fotoğrafçılar mayıs–eylül cumartesileri için çoğu zaman bir yıl önceden doluyor, cuma günleri ya da kışın ise yalnızca birkaç ay önceden. Yol gelecek ve izin alacak misafirler kabaca altı ay önden haber ister; aynı şehirde oturanlar çok daha azını. Bu iki sayı size cevabınızı verir ve her çift için farklıdır. Hafta içi, kış aylarında, yakın çevreyle yapılan küçük bir düğün dört ayda eksiksiz kurulabilir.

Tavsiye yerine dürüst bir karşılaştırma. Her süre bir şeyi kolaylaştırır ve başka bir şeyi zorlaştırır.

Dördüncü satır en az konuşulanıdır. Çok uzun nişanlılıklar nadiren hazırlık yüzünden dağılır ve sıklıkla kimse neyin beklendiğini hatırlayamadığı için dağılır.

Sınırlar tablonun gösterdiğinden de yumuşaktır. Kısa bir nişanlılığı zorlaştıran şey neredeyse tamamen üç değişkene bağlıdır: kaç misafir, ne kadar yoldan geliyorlar ve tek bir yere ne kadar bağlısınız. Üçünde de esneyin, o tablonun her satırı altı ay öne kayar.

Bir nişanlılık istenenden uzun sürdüğünde arkasında genellikle dört sebepten biri vardır — ve hepsi eşit derecede iyi değildir.

Para. Bir hedefi olduğu sürece sağlam bir sebep. Şu kadarını biriktirince evleniriz işler. Maddi durum düzelince evleniriz sonu olmayan bir cümledir ve tam olarak o bekleme odası hissini üretir.

Koşullar. Bir okul, bir tayin, bir hamilelik, hasta bir yakın. Sebeplerin en iyisi, çünkü doğal bir bitişle gelir.

Tarih. İki yıl boyunca boş olmayan belirli bir yer ya da gün. Dürüstçe sınamaya değer: mesele o yer mi, yoksa o yer fikri mi?

Tedirginlik. Kimsenin adını koymadığı sebep. Bir tarih sürekli kayıyor ve gerekçe her seferinde değişiyorsa bu genellikle lojistik değildir. Felaket değil, ama yüksek sesle söylenmesi gerekir — ikinizin arasında, ailelerle değil.

Süre hakkında söylenebilecek en işe yarar şeyin süreyle hiç ilgisi yok: bu döneme düğün olmayan bir içerik verin. Yalnızca hazırlıktan ibaret bir nişanlılık, gerçek rakamı ne olursa olsun altı aydan sonra uzun hissettirir.

Neredeyse her şey olabilir — bir yolculuk, evde bir proje, davetli listesi olmayan ortak bir iş. Tek şart, kendi varlık sebebinin olması. Sonradan iyi bir nişanlılık anlatan çiftler neredeyse hiç hazırlıktan söz etmez; aynı sırada olup biten başka bir şeyden söz eder.

Pratikte bu, boş her saatin düğüne ait olmadığı anlamına da gelir. On iki ayınızın olması on iki ay hazırlık demek değildir. Altı ila sekiz ay önemli olan her şeyi kapsar ve geri kalanı israf edilmiş önden süre değildir — asıl mesele odur.

Uzun bir nişanlılığa girecek olan, işin nerede kaldığını taşımak yerine yazarak da kendine iyilik yapar. On sekiz ay sonra üçüncü ayda neyin kararlaştırıldığını ve neyin yalnızca düşünüldüğünü kimse hatırlamaz. Bir liste bu işi görür, kendi düğün web siteniz de görür; misafirlere yönelik bilgiler zaten sonunda oraya gidiyor. Faydası düzenlilik değildir; bütün meseleyi iki hafta boyunca rahat bir vicdanla elinizden bırakabilmektir.

Bazı çiftler önünde hiçbir engel olmadığı hâlde bir yıl boyunca tarih koymadan nişanlı kalır. Sebep neredeyse her zaman aynıdır: bir tarih, kendisinden sonraki her şeyi bağlayıcı yapar ve tarih yokken hiçbir şeye karar vermek gerekmez.

İşi küçültmek işe yarar. Hangi tarihte evlenelim değil, hangi çeyrekleri baştan eleyebiliriz. Bunu geçen genellikle iki ihtimal kalır ve iki şey arasında seçim yapmak, hepsi arasında seçim yapmaktan bambaşka bir iştir.

Türkiye'de bu eleme çoğu zaman kendiliğinden yarı yarıya yapılır. Birçok aile ramazan ve muharrem aylarında düğün yapmıyor, bayram haftalarında da herkes yolda oluyor. Bu tarihler ay takvimine bağlı olduğu için her yıl aşağı yukarı on bir gün öne kayar; yani iki yıl sonrası için hatırladığınız aralık artık geçerli değildir. Takvimi konuşmaya oturmadan önce hedeflediğiniz yılın bayram tarihlerine bakın — o tek bakış, konuşmanın yarısını halleder.

Gecikmenin takvimle ilgili olmadığı ortaya çıkarsa bu bir konuşmayı hak eder ve kendi başına kötü bir işaret değildir. Nişanlılık bir son tarih değildir. Uzatmakta serbest olduğunuz bir hâldir, yeter ki nedenini bilin.

Tersi de sanıldığından yaygın ve anılmayı hak ediyor. Bazı çiftler bir tarih boşaldığı ya da bir büyük daha fazla bekleyemediği için niyet ettiklerinden hızlı evlenir. Bu iyi bir sebeptir ve yine de yüksek sesle söylenmeye değer. Dört aylık bir düğün, on dört aylıktan başka bir iştir: daha hızlı kararlar, daha az kıyaslama ve ikinci en iyi seçeneğe razı olma isteği. Bunu önceden bilmek, sonradan bir şeyden vazgeçilmiş gibi hissetmeyi engeller.