Düğünde kişi başı ne kadar içecek gerekir?

İçecek miktarları, düğün planlamasının tamamen kâğıt üzerinde çözülebilen tek parçasıdır. İşin içinde zevk yoktur, tarz sorusu yoktur; yalnızca kişi başı litre, şişe hacimleri ve mütevazı bir pay vardır. Yine de çiftlerin çoğu markete bir hisle girer ve fazlasıyla meşrubat, fena hâlde az suyla eve döner.

Aritmetiğin altındaki asıl karar, içeceği kendinizin mi tedarik edeceği yoksa mekânın mı sağlayacağıdır. Türkiye'de çoğu düğün salonu kişi başı pakete sınırsız meşrubat ve çayı zaten katar, dolayısıyla soru çoğu zaman kır düğünlerinde ve kendi kurduğunuz davetlerde ortaya çıkar. Her hâlükârda sayılara ihtiyacınız var, çünkü bir salonun ya da net ölçütlerle seçtiğiniz bir yemek şirketinin teklifi ancak doğru miktarın neye benzediğini bildiğinizde kontrol edilebilir hâle gelir.

Aşağıdaki bütün rakamlar, karşılamadan gecenin sonuna kadar kabaca altı saatlik bir akşamı varsayar. Daha uzun bir gece esas olarak suyu artırır. Daha kısa bir gece her şeyi aşağı yukarı eşit oranda azaltır.

Su listenin en çok küçümsenen kalemidir: kişi başı 1,0 ila 1,5 litre, o misafir alkol alsın almasın. Sıcak bir bahçede ya da uzun bir halay setinde bu aralığın üst ucunda veya üstünde olursunuz. Meşrubat, ayran, limonata ve şerbet kişi başı 0,5 ila 1,0 litre ekler. Çay ile Türk kahvesi birlikte kişi başı iki ila üç bardak eder ve Türkiye'de bu kalem asla küçük çıkmaz. Karşılama için kişi başı 100 mililitrelik iki bardak hesaplayın; köpüklü şarap servis edilecekse 750 mililitrelik bir şişe düzgün doldurulduğunda altı yedi bardak, cömert doldurulduğunda beş bardak verir.

Bu dört kalemin beklenenden önemli olmasının sebebi, salondaki herkese uygulanmalarıdır: araç kullananlar, hamile misafirler, çocuklar ve o gece içmemeye karar vermiş olanlar dâhil. Bunları yanlış hesaplarsanız eksiklik bir saat içinde görünür. Şarap ve bira ise yalnızca bir alt kümeye uygulanır ki bu, bir sonraki bölümün konusu ve bütün bu hesabın en sık yapılan hatasıdır.

Burada size hazır bir oran veremeyiz ve vermememiz gerekir. Türkiye'de düğünlerin önemli bir kısmında hiç alkol servis edilmez; edilenlerde ise içen misafirin payı, ailelerin ve davetin bileşimine göre sıfırdan salonun çoğunluğuna kadar değişir. Bu payı ölçen güvenilir bir ulusal veri yok, dolayısıyla yabancı bir düğün araştırmasından alınmış bir yüzdeyi buraya taşımak sayı vermek değil, tahmini sayı kılığına sokmak olur.

İşleyen yöntem şudur: kendi listenizi bölün. Davetlilerinizi üç gruba ayırın — hiç içmeyecekler, bir iki kadeh alacaklar, akşam boyunca içecekler — ve ilk turda yalnızca kaba bir tahmin yapın. Bu, dışarıdan alınmış herhangi bir orandan daha isabetli çıkar, çünkü o insanları tanıyorsunuz. Ardından kişi başı tüketim ölçülerini yalnızca bu iki gruba uygulayın: şarap içen bir kişi akşam boyunca 0,4 ila 0,5 litre, bira içen bir kişi 0,7 ila 1,0 litre tüketir.

Bir örnekle: 120 kişilik bir düğünde 36 kişinin içeceğini öngördüğünüzü ve bunun yarı yarıya şarap ve biraya bölündüğünü varsayalım. On sekiz şarap içen 7 ila 9 litre, yani 10 ila 12 şişe demektir. On sekiz bira içen 13 ila 18 litre, yani 50 santilitrelik 26 ila 36 şişe demektir. Şimdi bunu insanların ilk yazdığı sürümle karşılaştırın: 120 misafir çarpı yarım litre şarap 60 litre, yani 80 şişe eder — gerçekte gereken on ikinin yedi katı. Alkolün ÖTV yüzünden zaten pahalı olduğu bir ülkede bu adımı atlamak, bütçenin en gereksiz kaleminde en büyük fazlayı üretir.

Marketler litre satmaz. 0,5 ve 1,5 litrelik pet şişe, 19 litrelik damacana, 1 ve 2,5 litrelik meşrubat, 33 ve 50 santilitrelik bira, 70 ve 75 santilitrelik şişe satar. Sipariş vermeden önce dönüşümü yapmak, bir tahmini alışveriş listesine çeviren şeydir. Aşağıdaki tablo 120 kişilik bir akşamı baştan sona hesaplıyor; kendi sayınıza göre yukarı ya da aşağı ölçekleyebilir, sıfırdan başlamak zorunda kalmazsınız.

Üç şey bu rakamları gözle görülür biçimde kaydırır: hava, yaş dağılımı ve akşamın biçimi. Yaklaşık 28 derecenin üstünde su sütunu ikiye katlanabilirken kırmızı şarap neredeyse hiç kıpırdamaz. Genç bir salon daha çok bira ve soğuk içecek tüketir; daha yaşlı bir salon çok daha fazla çay ve kahve içer. Tahmin etmek zorunda olmadığınız şeyi sorabilirsiniz ve yanıtları toplamak kolaydır: misafirlerin alkol alıp almadıklarını bildirdiği bir düğün sitesi üzerinden, sipariş vermeden önce tahmininizi gerçek bir sayıya çevirebilirsiniz.

En sık unutulan kalem buzdur. Bir yaz akşamı için kişi başı 0,5 ila 1 kilogram ayırın: 80 kişi için 40 ila 80 kilo, 120 kişi için 60 ila 120 kilo. Bu bir baskı hatası değil, çünkü buzun büyük kısmı bardağa değil şişe soğutmaya gider. 10 kiloluk torbalarla alın, küvette ya da içi kaplanmış bir kapta tutun ve 80 kilo buzun 80 litre suya döneceğini unutmayın; yani onu pistin üstüne değil, suyun akabileceği bir yere koyun.

Kiralama firmaları bardağı kişiye göre değil türe göre sayar. Tür başına kişi başı 1,5 ila 2 bardak hesaplayın, çünkü bardaklar bırakılır, karışır ve pistin kenarında unutulur. 80 kişi için bu kabaca 120 ila 160 su bardağı, benzer sayıda şarap kadehi ve ince belli çay bardağı demektir — çay bardağını ayrı sayın, çünkü Türkiye'de en hızlı tükenen o olur. Kiralamacıların çoğu içecek siparişiyle birlikte bardağı ücretsiz ya da küçük bir depozitoyla verir; yıkanmış mı yoksa kirli mi geri alındıklarını sorun, çünkü o madde pazar sabahını kimin lavaboda geçireceğine karar verir.

Soğutma bir ekipman değil, bir zaman meselesidir. Oda sıcaklığındaki bir koli suyun buzdolabında birkaç saate ihtiyacı vardır. Buz, su ve bir avuç tuzdan oluşan bir küvette ise bir şişe yirmi otuz dakikada hazır olur, çünkü buzlu su ısıyı soğuk havadan çok daha hızlı çeker. Mekâna gerçekte ne kadar soğutma alanı verdiklerini sorun. Cevap tek bir ev tipi buzdolabıysa küvetlere, iki katı buza ve bunları doldurmayı iş edinmiş birine ihtiyacınız var. Çay için de aynı soru geçerlidir: semaver ya da çay makinesinin kapasitesi ve prizi, akşamın ortasında değil önceden konuşulur.

Türkiye'de ilk soru fiyat değil, ruhsattır. Bir düğün salonu ancak alkollü içki satış ruhsatı varsa alkol servis edebilir ve ruhsatlı salonların büyük çoğunluğu dışarıdan içki sokulmasına izin vermez, çünkü sattığı şeyden vazgeçmiş olur. Ruhsatsız bir salonda ise dışarıdan getirilen alkol bir pazarlık konusu değil, mekânın kabul etmeyeceği bir durumdur. Bu yüzden içkili bir düğün düşünüyorsanız soruyu daha ilk görüşmede sorun: bu salon alkol servis ediyor mu, ediyorsa yalnızca kendi tedarikiyle mi? Kendi içkinizi getirebildiğiniz durumlarda — genelde kendi kurduğunuz bir bahçe davetinde — servis ve sorumluluk da size geçer, dolayısıyla içkiyi kimin, hangi saate kadar ve kime servis edeceğini önceden yazın.

İadenin de kendi kuralları var ve bunlar mağazanın insafına kalmıştır, kanunun değil. Açılmamış kolileri geri alan toptancılar ve marketler vardır, ama bu bir hak değil bir anlaşmadır: satıcıyla önceden konuşun ve iade koşulunu fişin üstüne ya da bir mesaja yazdırın. Alkol bu konuda ayrı bir kategoridir ve satıcıların önemli bir kısmı hiç geri almaz. Açılmış hiçbir şey, ısınmış hiçbir fıçı, hazırlanmış hiçbir karışım ve erimiş buzun içinde gece geçirmiş hiçbir şey geri dönmez. Bu yüzden iade edebileceğiniz kalemlerde cömert, edemeyeceklerinizde sıkı alın.

Payınızı da bu belirler. İade konuşulmuşsa suya, biraya ve şaraba yaklaşık yüzde 10 ekleyin. Konuşulmamışsa hesabın söylediği kadarını alın, bir şişe fazlasını değil. Önceden karıştırılmış ya da hazır doldurulmuş hiçbir şeye pay eklemeyin. Sonra, günden önce, açılmamış kolileri fiilen kimin ve ne zaman geri götüreceğine karar verin. Pazartesi kimse bu işi istemez; o yüzden bir kişiyi görevlendirin ve daha alışveriş yaparken onunla bir saat üzerinde anlaşın.