Evlenme başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru, töreni açan hukuki adımdır ve aslında kısa bir iştir. Sıkıştığı yer takvimdir: yaz cumartesilerinin akşamüstü saatleri büyük belediyelerde aylar öncesinden kapanır, sağlık raporu gibi belgelerin ömrü ise kısadır. Yani hem çok erken hem de çok geç davranmak mümkündür.

Aşağıda nereye başvurulduğu, takvimin nasıl kurulduğu, randevu gününde ne olduğu ve nikâhtan sonra kaydın nasıl tamamlandığı anlatılıyor. Yanınızda götüreceğiniz evrak nikâh için gereken belgeler yazısında, ücretler ise nikâh ücreti yazısında.

Başvuru, taraflardan birinin yerleşim yerindeki belediyenin evlendirme dairesine yapılır. Büyükşehirlerde bu daire ilçe belediyesinin bünyesindedir; köylerde muhtar aynı işi görür; il ve ilçe müftülükleri de 2017'den bu yana evlendirme memuru yetkisiyle nikâh kıyar. Kurumun adı değişir, yaptığı iş değişmez.

Nikâhı ille de başvuru yaptığınız yerde kıydırmak zorunda değilsiniz. Başka bir belediyede, başka bir ilde ya da yurt dışında evlenmek isterseniz kendi dairenizden evlenme izin belgesi alırsınız ve nikâhı o belgeyle başka bir memur kıyar. Bu belgenin de bir geçerlilik süresi vardır, dolayısıyla altı ay öncesinden alıp çekmeceye koymak işe yaramaz; süreyi dairenizden öğrenin.

Buradaki asıl fark, ilan usulüne alışkın ülkelerden gelen beklentiyi boşa çıkarıyor: başvurunuz kamuya duyurulmaz, itiraz için bir süre tanınmaz ve bekleme listesi diye bir şey yoktur. Dosya incelenir, eksik yoksa onaylanır ve size gün verilir. Sürecin uzadığı tek yer eksik evraktır.

Bir de nikâhın nerede kıyılabileceği sorusu var ve yanıtı yereldir. Belediye meclisi, salon dışında nikâh kıyılabilecek mekânları belirler; bahçe, otel, marina, tarihî yapı. Listede olmayan bir yerde memur nikâh kıyamaz, ne kadar ısrar edilirse edilsin. Bu yüzden mekânı tutmadan önce belediyenin onaylı mekân listesine bakmak, kaporadan önce yapılacak iştir.

Türkiye'de takvimi iki şey kuruyor ve ikisi de kanun değil. Birincisi randevu defteri: nikâh salonlarının cumartesi saatleri sınırlıdır ve popüler ilçelerde altı ay öncesinden dolar. İkincisi belgelerin ömrü: sağlık raporu ve evlenme izin belgesi süreli belgelerdir, dolayısıyla çok erken alınamaz.

Bu ikisi birlikte bir pencere açıyor. Penceresinden önce başvurursanız belgeleriniz eskir; penceresine çok yakın kalırsanız istediğiniz saati bulamazsınız. Aşağıdaki tablo bir kanun özeti değil, işleyen bir sıralamadır; kendi tarihlerinizi dairenizin sayfasından alın.

Pratik tavsiye iki uç arasında duruyor: randevuyu erken alın, belgeleri geç. Randevu bir yer tutmaktır ve iptal edilebilir; belge ise ömürlüdür ve eskir. Tarih ve yer kesinleştiğinde misafirlere haber verebilirsiniz; çoğu çift saatleri, adresi ve ulaşım bilgilerini aylarca mesajla tekrarlamak yerine tek bir düğün web sitesinde topluyor.

Başvuru kural olarak birlikte yapılır. Bazı daireler noter onaylı vekâletname ile tek tarafın başvurusunu kabul ediyor, bazıları etmiyor; ikinizden biri şehir dışındaysa bunu önceden sorun. Sıra size geldiğinde işlemin kendisi çoğu zaman yarım saati bulmaz.

Memur kimlikleri kontrol eder, nüfus kayıtlarınıza bakar, beyannameyi ikinize de imzalatır ve dosyayı açar. Beyannamede anne ve baba adları da yer alır; nüfus kaydınızda bir yazım farkı ya da eski bir soyadı varsa bunu önceden düzelttirmek, o gün fark etmekten kolaydır. İmza attığınız şey bir beyandır: evlenmeye engel bir hâlin bulunmadığını bildirirsiniz.

Belgeleri dairenin istediği biçimde götürün. Fotokopi, aslı istenen bir belgenin yerine geçmez ve yabancı dildeki her belge yeminli tercüme ister. Ücret veznede yatırılır ve bazı dairelerde yalnızca belirli yollarla ödeme kabul edilir; bunu sayfayı okurken öğrenin, kapıda değil.

Olmayan şeyler de en az olanlar kadar bilgilendirici. Kapıya asılan bir ilan yoktur, itiraz süresi yoktur, ilişkinin samimiyetine dair bir mülakat yoktur. Yabancı bir taraf varsa oturum durumu nikâhın önünde bir engel değildir; istenen şey kendi ülkesinden alınmış evlenme ehliyet belgesidir ve süreç yabancı uyruklu eşle evlilik yazısında anlatılıyor.

Başvuruyla evli olmazsınız. Başvuru dosyanın açılmasıdır; evliliği kuran şey nikâhın kıyıldığı andır. Memur ikinize de aynı soruyu sorar, ikiniz de duyulur biçimde cevap verirsiniz ve memur sizi kanunun verdiği yetkiye dayanarak karı koca ilan eder.

Hemen ardından imzalar atılır: siz ikiniz, iki tanık ve memur. Tanık burada bir gelenek değil, kanuni bir zorunluluktur ve iki kişi olması gerekir. Tanığın on sekiz yaşını doldurmuş, ne olup bittiğini anlayacak durumda olması ve kimliğini yanında getirmesi beklenir; ayrıntısı nikâhta şahit yazısında.

Buradan sonrası, ilan usulüne dayalı ülkelerden gelen beklentiyi tersine çeviriyor. Nikâh biter bitmez aile cüzdanı elinize verilir; belgeyi haftalar sonra postayla beklemezsiniz. Evlilik nüfus kaydına işlenir ve bundan sonra ihtiyaç duyacağınız bütün belgeler o kayıttan üretilir.

Sonradan bir yere vermeniz gereken belge çıkarsa aile cüzdanının kendisini teslim etmeniz gerekmez; evlenme kayıt örneği ya da nüfus kayıt örneği bu iş için yeterlidir ve nereden alındığı aile cüzdanı ve evlilik belgeleri yazısında. Aile cüzdanını yalnızca kendi arşiviniz için saklayın; kaybolursa yenisi alınabilir ama işlem gerektirir.

Aynı işin birden çok kapısı var ve biri sizin durumunuza diğerlerinden daha iyi uyabilir.

İl ve ilçe müftülükleri 2017'den bu yana evlendirme memuru yetkisiyle nikâh kıyıyor. Belge listesi belediyedekiyle aynıdır, iki tanık yine zorunludur ve kıyılan nikâh her bakımdan resmî nikâhtır. Dinî bir çerçeve isteyip günü ikiye bölmek istemeyen çiftler için pratik çözüm budur; ne olduğu ve olmadığı dinî nikâh şartları yazısında ayrıntılı.

Köylerde muhtar nikâh kıyabilir ve bu yol köy nüfusuna kayıtlı çiftler için işler. İlçe ve il merkezlerinde muhtarın böyle bir yetkisi yoktur, dolayısıyla mahalle muhtarınızın kapısını çalmak sonuç vermez.

Yurt dışında yaşıyorsanız Türk konsoloslukları da nikâh kıyar ve bu, iki Türk vatandaşı için genelde en pratik yoldur. Bulunduğunuz ülkenin makamları önünde evlenmeyi tercih ederseniz o evliliğin Türkiye'de tescil edilmesi gerekir; süreç yurt dışında yapılan evliliğin tanınması yazısında.

Son olarak dış mekân nikâhı: memur, belediye meclisinin onayladığı bir yere gelerek nikâhı orada kıyar. Ücreti salon içi nikâhtan yüksektir, saatleri sınırlıdır ve mekânın listede olması şarttır. Karşılığında günü ikiye bölmemiş olursunuz, ki tek başına bu bile çoğu çift için farkı hak ediyor.