Nikâh için hangi belgeler gerekiyor?

Yabancı kaynaklarda okuduğunuz ilan süresi, bekleme günü ya da bölgeden bölgeye değişen evlilik ehliyetnamesi mantığı Türkiye'de yoktur. Burada takvimi belirleyen üç şey vardır: evlendirme dairesinin randevu defteri, sağlık raporu gibi kısa ömürlü belgeler ve ikametinizin dışında evlenecekseniz gereken evlenme izin belgesi.

Aşağıda belgeler tek tek ele alınıyor: her biri nereden alınır, ne kadar sürer, hangi durumda araya bir evrak daha girer. Ücretler ve bazı ayrıntılar belediyeden belediyeye değiştiği için her bölümde kesin yanıtın hangi kapıda olduğu da yazıyor.

Belgeleri ikiniz de ayrı ayrı getirirsiniz. Memur bunları başvuru anında kontrol eder ve aslı istenen bir belgenin yerine fotokopi ya da telefondaki fotoğraf geçmez.

Her belediyenin evlendirme dairesi kendi listesini yayımlar ve aradaki farklar gerçektir: biri fotoğrafı dört adet ister, öbürü altı; biri raporu yalnızca anlaşmalı sağlık kuruluşundan kabul eder, öbürü aile hekimini yeterli sayar. Gideceğiniz dairenin kendi sayfasını okuyun. Randevunun kendisi ve etrafındaki zamanlama evlenme başvurusu yazısında anlatılıyor.

Başvuru, ikinizden birinin yerleşim yerindeki evlendirme dairesine yapılır. Bu, nikâhı ille de orada kıydıracaksınız demek değildir: başka bir belediyede, başka bir ilde ya da yurt dışında evlenmek isterseniz kendi dairenizden bir evlenme izin belgesi alır, nikâhı o belgeyle başka bir memurun önünde kıydırırsınız.

Beklemeye alışkın olanlar için burada eksik olan şey dikkat çekicidir. Türkiye'de evlenmenin ilan edilmesi ya da kanunun dayattığı bir bekleme günü yoktur. Dosyanız tamsa memur onaylar ve nikâh için gün verilir. Gerçek darboğaz hukuk değil, takvimdir: yaz cumartesilerinin akşamüstü saatleri en çok aranan nikâh saatleridir ve büyük belediyelerde aylar öncesinden kapanır.

Bunun yerine dikkat etmeniz gereken beş konu var ve hepsi de yerelden yerele değişir.

Bundan iki sonuç çıkar. Yaşadığınız yerden başka bir şehirde evlenecekseniz izin belgesini yola çıkmadan önce almanız gerekir, çünkü ikinci daire sizi kendi kaydından tanımaz. Yurt dışında evlenecekseniz ise buradaki kuralların hiçbiri geçerli değildir: o ülkenin usulüne uyar, sonra evliliği Türkiye'de tescil ettirirsiniz — yurt dışında yapılan evliliğin tanınması yazısı bunu anlatıyor.

Basit durumdan sapan her şey belge ister ve bir kısmı haftalar sürer.

• Daha önce evlendiniz ve boşandınız: kararın kesinleşmiş ve nüfus kaydınıza işlenmiş olması gerekir. Karar yeni kesinleştiyse kayda geçmesi birkaç gün alabilir. Kadınlar için kanunun öngördüğü bir bekleme süresi, yani iddet müddeti gündeme gelebilir; bu süre mahkeme kararıyla kaldırılabilir ve güncel uygulamayı kendi evlendirme dairenize sormakta yarar vardır.
• Eşiniz vefat etti: ölüm kaydı nüfusta görünür; görünmüyorsa ölüm belgesinin aslı istenir.
• Taraflardan biri yabancı uyruklu: kendi ülkesinin makamlarından alınmış bir evlenme ehliyet belgesi, yeminli tercümesi ve gereken hâllerde apostili şarttır. Konsolosluk randevusundan tercümeye kadar bu zincirin tamamı zaman ister ve ayrıntısı yabancı uyruklu eşle evlilik yazısında.
• Taraflardan biri on sekiz yaşından küçük: on yedi yaşını dolduranlar için yasal temsilcinin izni aranır, daha küçük yaşta ise ancak mahkeme kararıyla evlenilebilir. Bu, dairenin takdirine bırakılmış bir konu değildir.
• Belgelerdeki isimler tutmuyor: isim ya da soyadı değişikliğinin nüfus kaydına işlenmiş olması gerekir; yabancı belgelerdeki yazım farkının da tercümede açıklanması beklenir.

Bu aşamada gerekmeyen tek şey tanıktır. Tanıklar nikâh anına aittir ve taşımaları gereken nitelikler nikâhta şahit yazısında.

Boşa giden randevuların çoğu iki sorundan doğuyor. Birincisi belgenin ömrüdür: sağlık raporunu aylar öncesinden almak ihtiyatlı değil, gereksizdir, çünkü süresi nikâhtan önce dolar ve raporu ikinci kez almanız gerekir.

İkincisi elinizdeki kâğıdın nüfus kaydıyla uyuşmamasıdır. Mahkeme kararı çantanızda olabilir; kayda işlenmemişse memur onu göremez ve göremediği bir şeye dayanarak işlem yapamaz. Bu, memurun katılığı değil, sistemin çalışma biçimidir.

Gecikmeyi genelde belgelerin kendisi değil, randevu takvimi ve yurt dışından gelen evrak yaratır.

Sıralamada tersine çalışan tek kalem sağlık raporudur. Başka her belgede erken davranmak iyidir, raporda erken davranmak aynı işi ikinci kez yapmak demektir. Ücretlerin nasıl belirlendiği ve nelerin ayrı fiyatlandığı nikâh ücreti yazısında.

Geri çevrilen başvuruların neredeyse tamamı şu beş başlıktan birine giriyor.

1. Sağlık raporunu çok erken almak. Raporun geçerlilik süresi vardır ve nikâh gününde geçerli olması gerekir. Tarihi geriye doğru sayın.
2. Boşanmanın kayda işlenmediğini fark etmemek. Kesinleşme şerhi olmayan ya da nüfusa geçmemiş bir karar, dosyayı olduğu yerde durdurur.
3. İkametin dışında evlenip izin belgesi almamak. Başka bir belediyede nikâh, kendi dairenizden alınan belgeyle olur; oraya gidip durumu anlatmakla olmaz.
4. Tercüme ve apostil süresini hesaba katmamak. Konsolosluk randevusu, yeminli tercüme ve onay üst üste binince haftalar gider.
5. Tanıkları son güne bırakmak. Tanığın on sekiz yaşını doldurmuş olması ve kimliğini yanında getirmesi gerekir; o sabah bulunan tanık çoğu zaman kimliksiz gelir.

Belgelerin asıllarını tek bir dosyada, taranmış hâllerini de ikinizin de ulaşabileceği bir yerde tutun. Zaten bir düğün web sitesi kuruyorsanız, sitenin özel alanı bu taramalar, randevu saatleri ve kurum telefonları için fazlasıyla yeterlidir.