67 jaar getrouwd: een jubileum zonder naam, en toch een mooie dag

Wie op 22-jarige leeftijd trouwde, is bij 67 jaar huwelijk negenentachtig. De kinderen zijn dan vaak zelf al met pensioen, en meestal zijn zij het die de dag organiseren. Dit jubileum is dus minder een feest dan een bezoek: een paar goed voorbereide uren die voor iedereen werken, en vooral voor het paar.

Hieronder: de eerlijke stand van de naam, het Duitse halfjaarsgebruik, de officiële felicitaties, en vieren op hoge leeftijd met wensen, cadeaus en lastige gevallen. De jubilea ervoor en erna staan in het overzicht van de huwelijksjubilea per jaar.

Na zestig jaar worden de Nederlandstalige lijsten dun. Het Genootschap Onze Taal geeft diamant bij zestig jaar, briljant bij 65, platina bij zeventig en albast bij 75. Daartussen staat niets. Halve jubilea kent het Nederlands wel: 12,5 jaar is de koperen bruiloft, 37,5 jaar heet aluminium of verguld zilver, en 62,5 jaar nog eens diamant. Maar 67,5 staat er niet bij, en 67 evenmin.

Het halve jaar heeft wel een verhaal, alleen is het Duits. In het Duitse taalgebied heet 67,5 jaar huwelijk de Steinerne Hochzeit, letterlijk de stenen bruiloft, een van de twee halve jubilea in de Duitse kalender naast de Petersilienhochzeit op 12,5 jaar. Zelfs daar ligt de telling niet vast: de meeste lijsten zeggen 67,5 jaar, sommige zetten de stenen bruiloft op de 67e trouwdag. Wie in het Nederlands van een stenen bruiloft hoort, heeft het dus over dat Duitse gebruik; een Nederlandse of Vlaamse traditie zit er niet achter.

Welke datum telt dan? Twee zijn verdedigbaar:

• De 67e trouwdag zelf, de datum waar niemand over kan twisten.
• 67 jaar en zes maanden, als de familie het Duitse gebruik mooi vindt of liever in een ander seizoen samenkomt. Tel zes maanden op bij de 67e trouwdag: wie op 12 mei trouwde, viert op 12 november. Valt de trouwdatum op de 29e, 30e of 31e en bestaat die dag in de doelmaand niet, dan geldt de laatste dag van die maand.

Twijfelt de familie, vraag het dan aan het paar zelf. Niet iedereen van eind tachtig ziet iets in een half jubileum.

Omdat 67 geen rond getal is, valt het tussen de data van de regelingen die gemeenten en het Koningshuis publiceren. Voorbeelden uit officiële bronnen:

Andere gemeenten hebben hun eigen regeling. Niemand hoeft bij 67 jaar iets aan te vragen. Wel is dit een goed moment om de platina bruiloft over drie jaar makkelijk te maken. In Gouda en Nijmegen komt het bericht van de gemeente vanzelf; Nijmegen vraagt zelfs uitdrukkelijk om zelf geen contact op te nemen. In Gent krijgen jubilarissen drie maanden vooraf een brief met een vrijblijvende uitnodiging, en wie wil meevieren, meldt zich minstens twee maanden voor de viering. Woont het paar inmiddels in een zorgcentrum in een andere gemeente, of zijn ze in het buitenland getrouwd, dan geeft een telefoontje naar Burgerzaken zekerheid dat het bericht straks op het juiste adres aankomt.

Bij een paar van deze leeftijd beslist hoe ze zich die dag voelen, niet het plan. Goede voorbereiding betekent vooral: het plan klein en beweeglijk houden.

1. Eerst het paar vragen. Willen ze het überhaupt vieren, en met wie? Welk moment van de dag is goed?
2. Twee à drie uur is ruim genoeg. Koffie met gebak in de middag of een lunch: allebei hebben ze een duidelijk begin en einde.
3. Minder gasten, in golven. Eerst de kinderen, een uur later de kleinkinderen en achterkleinkinderen, zodat het geluid te dragen blijft.
4. Rekening houden met gehoor en zicht. Een ronde of kleine tafel werkt beter dan een lange, en de achtergrondmuziek gaat uit zolang er gepraat wordt. Een toespraakje blijft kort, langzaam en dicht bij het paar.
5. Eten dat geen moeite kost. Zacht gebak, kleine stukjes, drinken in kopjes die makkelijk vast te houden zijn. Over diëten, slikproblemen of diabetes weten het zorgpersoneel of de huisarts meer; dat is iets om vooraf na te vragen.
6. De foto vroeg nemen. De familiefoto gebeurt in het eerste halfuur, als iedereen nog fris is.
7. Een plan B. Heeft een van beiden een slechte dag, dan wordt het feest een kort bezoek in kleine kring, en familie die verder weg woont, belt via video in.

Als het paar in een zorgcentrum woont

Woont het paar in een verpleeghuis, een woonzorgcentrum of een serviceflat, of woont maar een van beiden daar, overleg dan twee tot vier weken vooraf met de leiding van de afdeling. Te regelen: of er een ruimte voor een paar uur gereserveerd kan worden, wanneer maaltijden, medicatie en rusttijden vallen, of de familie zelf gebak en drinken mag meebrengen, en of medebewoners die het paar na staan, uitgenodigd worden. Het personeel kent de goede momenten van het paar vaak beter dan de familie.

Kaarten voor mensen rond de negentig volgen een praktische regel: groot handschrift, een donkere pen, korte zinnen. Veel kaarten worden voorgelezen. De opbouw van een kaart staat in wat je in een felicitatiekaart schrijft; de wensen hieronder zijn eigen teksten en vrij te gebruiken:

• Van de kinderen: “Lieve pa en ma, zevenenzestig jaar. Wij hebben nooit iets anders gekend dan jullie twee samen, en we weten hoeveel geluk dat is. Dank jullie wel voor de grond waarop wij staan. We zijn vandaag bij jullie, en zo blij voor jullie.”
• Van de kleinkinderen: “Oma en opa, zevenenzestig jaar, en nog altijd bewaren jullie het laatste koekje voor elkaar. Gefeliciteerd van ons allemaal.”
• Van de achterkleinkinderen, met hulp: “Voor overgrootoma en overgrootopa: we hebben jullie trouwdag getekend zoals wij denken dat hij was. We houden heel veel van jullie.”
• Van de buren, formeel: “Van harte gefeliciteerd met jullie 67-jarig huwelijk. Zoveel jaren zij aan zij verdient bewondering. We wensen jullie een goede gezondheid en rustige, fijne dagen.”
• Van oude vrienden: “Met jullie hebben we gedanst, verhuisd, gediscussieerd en gelachen, en jullie kwamen altijd samen. Op jullie allebei.”
• Voor een kaart van het zorgteam: “Zevenenzestig jaar samen is een verhaal dat niemand zou kunnen verzinnen. Met hartelijke groeten van het hele team.”

Een kaart wordt persoonlijk door iets wat alleen deze familie weet: het huis dat ze bouwden, de moestuin, de koffie na de kerk op zondag. Vlaamse kleinkinderen schrijven gerust aan bomma en bompa. Meer woorden voor elk soort jubileum staan in de felicitaties voor een trouwdag.

Cadeaus die geen ruimte innemen

Na bijna zeventig jaar huwelijk is het huishouden compleet en vaak al verkleind. Een goed cadeau neemt geen plaats in, raakt op, of geeft tijd:

• Bijna gratis: een gladde steen, beschilderd door de achterkleinkinderen met de trouwdatum erop, klein genoeg voor het nachtkastje, samen met de lievelingstaart van het paar.
• Tot ongeveer € 40: een ondiepe schaal met vetplantjes voor de vensterbank, die bijna geen verzorging nodig heeft; bloemen in een zware kan die niet omvalt.
• Ongeveer € 40 tot € 150: een fotoboek met een paar grote foto’s en goed leesbare bijschriften; een digitale fotolijst die de familie van ver kan vullen, als er wifi is waar het paar woont.
• Groter: een fotograaf die thuis of in het zorgcentrum een rustig portret van hen tweeën maakt; een begeleid uitje met vervoer naar een plek uit hun gezamenlijke verhaal, zoals de kerk waar ze trouwden, als die drempelvrij is.

Het waardevolste cadeau is vaak een vast maandelijks bezoek, beloofd op een kaart en daarna ook nagekomen.

Bijzondere situaties

• Een van beiden woont in een zorgcentrum, de ander thuis. Vier het waar de minst mobiele partner is, en regel vervoer voor de ander, zodat die niet alleen hoeft te reizen.
• Een van beiden heeft dementie. Vertrouwde dingen werken beter dan nieuwe: bekende gezichten, oude foto’s, een liedje uit hun jeugd. ‘Weet je nog?’ zet mensen onder druk; verhalen vertellen zonder te overhoren haalt die druk weg. Laat gasten vooraf weten hoe het gaat.
• Het paar wil geen drukte. Dan worden het telefoontjes, kaarten en één bezoek. Niemand van negentig hoeft een feest uit te zitten waar hij of zij niet om vroeg.
• Een van beiden is overleden. De datum blijft van wie achterblijft. Een bezoek, een bos bloemen of een zin als ‘Vandaag zouden jullie zevenenzestig jaar getrouwd zijn’ laat zien dat iemand het niet vergeten is.