Trouwalbum of fotoboek: welke van de twee is het waard?

Allebei zijn ze een goede keuze, en veel stellen maken uiteindelijk allebei: één doordacht album voor zichzelf, en twee of drie eenvoudige boeken voor ouders en getuigen. Waar het om gaat is weten wat het prijsverschil koopt.

Hieronder staan de constructies naast elkaar, de valkuilen in papier en opmaak, en de paginaaantallen die passen bij het aantal foto's dat jullie hebben overgehouden.

Wat winkels een fotoboek noemen, dekt drie technisch heel verschillende producten.

• Digitaal gedrukt fotoboek. De pagina's worden op gewoon boekpapier gedrukt en gelijmd of genaaid. Goedkoop, snel, in veel formaten te krijgen. Het nadeel: het gaat niet plat open, er verdwijnt beeld in de vouw, en een foto over twee pagina's krijgt een knik door een gezicht.
• Layflat album, ook wel flatbook of fine-art album. Elke spread is één vel dat in het midden wordt gevouwen, en de vellen worden aan die vouw samengevoegd. Het boek ligt volledig plat en een foto kan over de volle breedte lopen. Veel duurder, omdat er veel meer met de hand gebeurt.
• Klassiek insteekalbum. Losse afdrukken gaan in hoesjes. Het oogt inmiddels ouderwets, maar heeft een echt voordeel: foto's kunnen later worden gewisseld en aangevuld.

Er is een vierde vorm die zelden genoemd wordt en veel stellen het beste past: een portfolio met losse afdrukken. In plaats van een gebonden boek krijgen jullie 20 tot 30 afdrukken op zwaar papier in een map of doos. Jullie halen er één uit, lijsten hem in, en zetten hem later terug, en de verzameling groeit mee met latere gelegenheden. Qua prijs zit hij tussen de andere twee in. Het nadeel is dat hij geen volgorde oplegt en daardoor het verhaal van de dag minder goed vertelt dan een boek.

De meest gemaakte fout is te veel foto's in te weinig pagina's persen. Een werkbare regel: één tot drie foto's per pagina. Daarboven gaat het op een contactvel lijken.

Een album van 30 pagina's met 40 foto's voelt rustig en doordacht. Datzelfde album met 120 foto's voelt gejaagd, en niemand slaat het een tweede keer open. Komen jullie er niet uit, maak dan een klein streng album voor jezelf en een dik goedkoop boek voor de volledigheid.

Let bij het kiezen van een formaat ook op de beeldverhouding. De meeste camera's leveren 3:2, terwijl veel boekformaten 4:3 of vierkant zijn. Negeren jullie dat, dan krijgen jullie witte randen of bijgesneden foto's. Vierkante boeken staan mooi in een kast en passen slecht bij trouwfoto's, want er ontbreekt bij elke opname iets links en rechts. Liggend A4 of groter is voor 3:2-bestanden de minst opdringerige keuze.

Papier is waar boeken na tien jaar uit elkaar lopen, en het is het onderdeel dat bestelformulieren het slechtst uitleggen.

• Gewicht. Onder 150 gram schijnt de foto aan de achterkant door. Voor een fotoboek is 170 tot 250 gram een goed bereik. Layflat albums zijn veel zwaarder, omdat er twee vellen op elkaar worden gelijmd.
• Afwerking. Glanzend oogt contrastrijker maar toont elke vingerafdruk en spiegelt bij het omslaan. Mat of zijdemat is de veilige keuze, zeker bij lichte, luchtige trouwfoto's.
• Zuurvrij en ligninevrij. Dit is het duurzaamheidscriterium dat er werkelijk toe doet. Zuurhoudend papier vergeelt en wordt bros. Goede leveranciers zetten het in de productomschrijving; staat het er niet, dan is dat het antwoord.
• Omslag. Linnen en kunstleer verdragen slijtage beter dan een bedrukte fotohardcover, waarbij de laminering aan de hoeken loslaat.

Eén ding verrast bijna iedereen: kleuren drukken iets donkerder en minder verzadigd af dan ze op een helder scherm lijken. Zijn jullie foto's licht en luchtig, vraag de leverancier dan om een proefdruk of op zijn minst om een kleurprofiel. Eén testpagina kost weinig en voorkomt dat er een duur album te donker binnenkomt.

Vraag ook of er op echt fotopapier wordt afgedrukt of dat er wordt gedrukt. Geen van beide is fout — fotopapier heeft meer diepte in het zwart, drukwerk gaat beter om met fijne tekst en is bij aantallen goedkoper — maar naast elkaar zien ze er anders uit, en dat telt als jullie nu een album bestellen en later bijpassende boeken.

Bij een zelf opgemaakt fotoboek gaan elke keer dezelfde dingen mis.

1. Foto's over de vouw. Een gezicht precies in het midden van een spread verdwijnt in de rug, en bij een gelijmd boek is dat niet meer te redden. Houd alles wat belangrijk is op één helft van de spread.
2. Te weinig marge. Bij het snijden gaat er één tot drie millimeter van elke rand af. Wat tot op de rand is opgemaakt, wordt tot op de rand gedrukt — inclusief afgesneden voeten, sluiers en bijschriften.
3. Te veel foto's per pagina. Vier foto's op een bladzijde is een overzicht, geen album. Eén grote foto is in vrijwel elk geval sterker.
4. Geen ordeningsprincipe. Chronologisch is bijna altijd goed, omdat het het verhaal van de dag vertelt. Op onderwerp groeperen werkt alleen als jullie het consequent volhouden.

Bewuste rustpunten helpen ook: een lege pagina, of een pagina met één kleine foto, geeft het oog een plek om te landen en laat de sterke beelden werken. Wie elk vlak vult, maakt een boek dat vermoeiend is om te bekijken.

Biedt jullie fotograaf een album aan, dan maakt die meestal de opmaak en stuurt een ontwerp ter goedkeuring. Vraag vooraf hoeveel correctierondes erbij zitten — één is gebruikelijk, en elke volgende wordt doorberekend; dat hoort bij de vragen die jullie beter vóór het boeken van de fotograaf stellen.

Er zijn twee realistische momenten. Of jullie maken het boek binnen de eerste drie maanden, als de herinnering vers is en de motivatie er nog is, of het komt er niet. Na een jaar is de kans klein dat een stel de map nog opent. Dat klinkt hard en het komt overeen met wat fotografen zien.

Praktisch betekent dat: plan er tijd voor in zoals jullie ook een avond voor het selecteren hebben gepland. Twee avonden is genoeg voor een fotoboek als de selectie klaar is.

Vergeet niet wat de gasten hebben gefotografeerd. Die beelden tonen hoeken waar geen geboekte camera staat, en ze ontbreken in vrijwel elk album. Hadden jullie een trouwwebsite met een gedeelde galerij, dan staan ze al op één plek en zijn ze een blik waard voordat jullie beginnen op te maken.

Twee dingen om achteraf te bewaren. Exporteer om te beginnen een pdf van het afgeronde ontwerp en bewaar die naast de beeldbestanden — leveranciers ruimen oude projecten na een paar jaar op, en zonder die pdf betekent een herdruk in 2035 het hele boek opnieuw opmaken. En hebben jullie meerdere exemplaren nodig, bestel ze dan in één keer: nabestellen kost meestal meer dan een tweede en derde exemplaar in dezelfde order, en papierpartijen kunnen tussen twee drukgangen net iets in kleur verschillen. In een cadeauboek valt dat niemand op; in twee identieke albums naast elkaar valt het jullie wel op.