Wat er fiscaal verandert als jullie trouwen

Duitse en Amerikaanse artikelen wekken de indruk dat er op de trouwdag een knop omgaat en het nettoloon verandert. Dat gebeurt hier niet. De loonheffing in Nederland en de bedrijfsvoorheffing in België kijken naar jullie individuele loon en trekken zich van de burgerlijke staat weinig aan. Wat er verandert, verandert bij de aangifte — en soms bij de toeslagen, waar het juist geld kan kósten.

Hieronder staan beide stelsels apart, met wat er na de bruiloft feitelijk gedaan moet worden, en met de eerlijke conclusie dat een huwelijk voor twee vergelijkbare inkomens fiscaal vrijwel niets doet.

Vanaf de dag van het huwelijk zijn jullie fiscaal partner, automatisch en zonder aanvraag: de Belastingdienst leest het uit de basisregistratie. Er is geen belastingklasse te kiezen en de loonheffing op jullie loonstrook blijft precies hetzelfde. Wat fiscaal partnerschap wél geeft, is de vrijheid om een aantal posten in de aangifte te verdelen zoals het jullie het beste uitkomt.

Twee dingen zijn in het eerste jaar belangrijk:

• Het trouwjaar zelf. Jullie zijn maar een deel van het jaar partner. In de aangifte kunnen jullie er samen voor kiezen om voor het hele jaar als partner te worden behandeld, en dat is bijna altijd gunstiger, omdat jullie dan de gemeenschappelijke posten over het volle jaar mogen verdelen.
• De verdeling zelf. Het saldo van de eigen woning, giften, specifieke zorgkosten en het vermogen in box 3 zijn gemeenschappelijke posten: jullie mogen elke verhouding kiezen, zolang de twee delen samen honderd procent zijn. Aftrek bij de partner met het hoogste tarief levert het meeste op, box 3 juist bij degene die het voordeligst uitkomt.

Er is één ding dat wél meteen na de bruiloft aandacht vraagt, en dat is het Nederlandse equivalent van de fout die elders met een loonbelastingformulier wordt gemaakt: de voorlopige aanslag. Krijgt een van jullie maandelijks hypotheekrenteaftrek uitbetaald en gaat de verdeling veranderen, pas die voorlopige aanslag dan aan. Doen jullie dat niet, dan staat er bij de definitieve aanslag een bedrag terug te betalen dat al twaalf maanden op de rekening is bijgeschreven.

Het effect is geen vast bedrag maar een functie van de verhouding tussen jullie twee inkomens. Deze tabel is een vuistregel, geen berekening voor jullie situatie.

De onderste rijen verdienen nadruk, want daar wordt de meeste teleurstelling geboren. Twee middeninkomens die vóór het huwelijk allebei zorgtoeslag ontvingen, kunnen die na het huwelijk kwijt zijn, omdat toeslagen naar het gezamenlijke inkomen kijken. Dat is een verlies dat niet in het belastingverhaal zit maar wel op de rekening.

Nederlandse toeslagen worden voorlopig uitbetaald en achteraf definitief vastgesteld. Wie een wijziging niet doorgeeft, krijgt een jaar later een terugvordering — en de Belastingdienst verwacht dat wijzigingen binnen vier weken worden gemeld. Dit is het enige onderdeel van dit hele artikel waar niets doen echt geld kost.

Ook in België verandert er niets aan de bedrijfsvoorheffing op jullie loonbriefje. Wat verandert, verandert op het aanslagbiljet — en later dan de meeste stellen verwachten. Het inkomstenjaar waarin jullie trouwen wordt nog als twee alleenstaanden belast; de gemeenschappelijke aanslag begint met de inkomsten van het jaar dáárna. Trouwen in maart levert voor dat jaar dus fiscaal precies niets op.

Vanaf die gemeenschappelijke aanslag staan jullie op één biljet, maar de beroepsinkomsten worden nog steeds per partner belast. De regeling die wél echt geld verplaatst is het huwelijksquotiënt: verdient een van jullie weinig of niets, dan wordt een deel van het beroepsinkomen van de ander fiscaal aan die partner toegerekend — tot dertig procent, met een geïndexeerd plafond. Omdat dat deel in de laagste schijven terechtkomt, daalt de totale aanslag. De administratie past het automatisch toe als het voordeliger is; jullie hoeven het niet aan te vragen.

Twee dingen die stellen verrassen:

• Wettelijk samenwonenden worden fiscaal gelijkgesteld met gehuwden. Woonden jullie al wettelijk samen, dan verandert het huwelijk aan de belastingaangifte helemaal niets — alleen aan het erfrecht en het vermogensrecht.
• Bij overlijden of scheiding gelden aparte regels voor het jaar zelf, met een keuze tussen een gezamenlijke of aparte aanslag. Vraag dat na in plaats van het te veronderstellen.

Los van de inkomstenbelasting is het grote Belgische effect van een huwelijk de erfbelasting, en die is gewestelijke materie: Vlaanderen, Brussel en Wallonië hanteren elk eigen tarieven en vrijstellingen. De gezinswoning is voor de langstlevende echtgenoot in de gewesten vrijgesteld of sterk verlaagd belast, wat een van de grootste financiële gevolgen van trouwen is — en het staat in geen enkel artikel over loonbelasting.

Het papierwerk is in beide landen kort. Te laat zijn is wat geld kost.

1. NL, meteen: controleer of jullie toeslagen ontvangen, en pas ze aan op het gezamenlijke inkomen. Dit is het punt met de terugvordering.
2. NL, binnen een maand: loopt er een voorlopige aanslag voor de hypotheekrente, kijk dan of de verdeling nog klopt.
3. NL, bij de eerste aangifte samen: kies of jullie voor het hele trouwjaar als partner willen worden behandeld, en probeer de verdeling van de gemeenschappelijke posten in twee varianten uit — het aangifteprogramma rekent beide door.
4. BE, dit jaar: niets. Het aanslagjaar na het huwelijk regelt zichzelf; het huwelijksquotiënt wordt automatisch toegepast.
5. BE, als een van jullie zelfstandig is: laat het sociaal verzekeringsfonds en de boekhouder de gewijzigde gezinssituatie weten, want die bepaalt onder meer de gezinsbijslag en bepaalde aftrekken.
6. Beide landen: loop de begunstigingen op pensioen en levensverzekering na. Het is geen belastingzaak, maar jullie hebben de map toch al open.

Voor niets hiervan is een boekhouder nodig. De gevallen die dat wél zijn, zijn het benoemen waard: een partner die niet in het land woont of een andere nationaliteit heeft, inkomen uit een tweede land, een eigen zaak, een woning in het buitenland, of een geplande periode van ouderschapsverlof met inkomensafhankelijke regelingen eraan vast. Daar verschuiven kleine keuzes bedragen van vier cijfers en verdient advies zichzelf terug.

Dat verdient een duidelijke zin, want de verwachtingen kloppen hier zelden. Zijn jullie twee vergelijkbare verdieners zonder eigen woning en zonder vermogen van betekenis, dan verandert een huwelijk aan jullie belasting niets. Woonden jullie in België al wettelijk samen of hadden jullie in Nederland al een notarieel samenlevingscontract, dan waren jullie fiscaal al partner en verandert er ook niets.

De situaties waarin het rekenwerk wél verschuift, zijn deze:

• één inkomen dat duidelijk groter is dan het andere
• een van jullie die tijdelijk niets verdient — studie, ouderschapsverlof, zorgverlof, een zaak in opbouw
• een eigen woning met hypotheekrenteaftrek, of vermogen dat in box 3 verdeeld kan worden (NL)
• erf- en schenkbelasting, waar de vrijstelling voor de partner in beide landen groot is en de gezinswoning apart wordt behandeld

Geldt geen van deze vier, doe dan het papierwerk, vink de toeslagen na en ga verder. Het geld ligt veel eerder in de verzekeringsmap, waar twee huishoudens die er één worden vaak blijken dubbel te betalen voor dezelfde dekking — en in de administratie die jullie voor de bruiloft toch al op één plek hadden staan, zoals de adressen achter jullie trouwwebsite, waarmee de rest van de meldingen zo gedaan is.

Alle bedragen, percentages en plafonds in dit artikel worden jaarlijks geïndexeerd of herzien. Controleer het actuele getal bij de Belastingdienst respectievelijk de FOD Financiën voordat jullie erop rekenen.